Social media and the seduction of the dark side

Negen op de tien Vlaamse jongeren tussen 12 en 18 jaar zijn actief op minstens één sociaal medium, met Facebook als absolute marktleider. Het gebruik van sociale media door jongeren is niet meer weg te denken uit de huidige maatschappij. Er moet zoveel geliket worden dat men vergeet te leven. Het heeft een steeds grotere impact op ons dagelijks leven, het bepaalt mee hoe we communiceren en hoe we onszelf presenteren. Vandaar dat we goed moeten leren omgaan met de eindeloze mogelijkheden, maar ook met de gevaren van sociale media. En één van de grootste gevaren is cyberpesten.

Cyberpesten vs klassiek pesten
Cyberpesten onderscheidt zich van klassiek pesten omdat de kwetsende acties worden uitgevoerd via elektronische toepassingen. Het gebruik van onlinecommunicatie leidt ertoe dat jongeren zich minder geremd voelen om te pesten en een eindeloos publiek hebben. Dit voedt hun ego en creëert een gevoel van macht, invloed en sterkt hen wellicht om het cyberpestpad niet te verlaten. Voor de slachtoffers geldt het omgekeerde en is die ervaring vooral traumatiserend.

Gevolgen
Er wordt wel eens aangenomen dat cyberpesten maar bij woorden blijft en dus niet zo erg is voor het slachtoffer in vergelijking met ‘klassieke pesten’ zeker als er fysieke agressie gebruikt wordt. Nochtans is de emotionele impact van cyberpesten meestal groter in vergelijking met het leed veroorzaakt door klassiek pesten (ongeveer 1 op 3 gepeste jongeren heeft ooit al eens aan zelfmoord gedacht!!!). Slachtoffers van cyberpesten vertonen daardoor meer symptomen van depressie, stress en angst dan slachtoffers van klassiek pesten.

Beperkte supervisie
Terwijl de echte speelplaats zich bij uitstek leent tot effectief toezicht door leerkrachten, blijkt surveilleren in cyberspace een veel moeilijkere aangelegenheid. Diverse onlinediensten hebben moderatoren die de publieke fora in de gaten houden. Van zodra minderjarigen echter met elkaar in dialoog gaan via private chat-kanalen (bv. Messenger, WhatsApp, etc.), dan wordt toezicht een moeilijkere aangelegenheid. Bovendien blijkt het controleren van de digitale activiteiten van minderjarigen helemaal een hachelijke onderneming in gezinnen waar de kinderen over een eigen digitaal toestel beschikken op de slaapkamer. De slaapkamer wordt hierdoor een afgesloten ‘geconnecteerde ruimte’, waarbij de jongeren quasi zonder beperkingen en zonder enige vorm van controle toegang hebben tot de onlinewereld. Het kan ertoe leiden dat het voor de jongere als zeer onwaarschijnlijk aanvoelt dat hij betrapt zal worden op zijn negatief gedrag. Net zoals bij online anonimiteit kan de beperkte mogelijkheid tot supervisie verder pestgedrag stimuleren. Nu jongeren in toenemende mate gebruik maken van smartphones, die hen de mogelijkheid bieden om overal en altijd permanent op het internet te surfen en via die weg te communiceren, komt de mogelijkheid tot toezicht nog meer in het gedrang. Het wordt in die zin belangrijker om in te zetten op goede communicatie en betrouwbaar contact tussen jongeren en hun opvoeders. Op die manier blijven problemen bespreekbaar en kunnen positieve en negatieve ervaringen uitgewisseld worden die jongeren online en offline tegenkomen.

Advies en voorzorgen
Wanneer je gepest wordt via internet of gsm, kan dit een zware last voor je betekenen. Negatieve berichten of kwetsende foto’s kunnen snel ‘viraal’ gaan en 'once on the internet, always on the internet'. Gelukkig zijn er enkele voorzorgsmaatregelen die je kan nemen om cyberpesten te vermijden en, als het je toch overkomt, te detecteren zodat je nog kan ingrijpen.

  • Voorkom cyberpesten door je privacyinstellingen aan te passen.
  • Karma! Let op met beelden die tegen jou kunnen gebruikt worden.
  • Neem een veilig wachtwoord dat bestaat uit een afwisseling van kleine letters, hoofdletters, cijfers en symbolen.
  • Be a big guy! Wees zelf geen pestkop en moedig cyberpesten niet aan.
  • Verzamel bewijsmateriaal zoals schermafbeeldingen en sla sms-of voicemailberichten op.
  • Probeer steun te zoeken bij vrienden, ouders of hulpverleners.
  • Bij organisaties zoals Awel en de Clicksafe-hulplijn van Childfocus kun je terecht met al jouw vragen, verhalen of problemen.

- Mark (Community Manager)